حساسیت نسبت به هزینههای رو به افزایش آموزش، دغدغهای قابل درک و همگانی است. اما گاهی نگاهی عمیقتر به فلسفهی یک موسسه میتواند حقایق غافلگیرکنندهای را دربارهی رابطهی پیچیدهی میان قیمت، ارزش و تعهد آشکار کند. این صرفاً داستان شهریهها نیست؛ داستان کشف این است که چگونه یک سرمایهگذاری مالی میتواند به ابزاری قدرتمند برای رشد هنری تبدیل شود. در ادامه، با بررسی رویکرد آموزشی موسسه داستان نویسی سمر، چند اصل کلیدی و تأملبرانگیز را مرور میکنیم.
۱. پارادوکس شهریه پایین: چرا «تقریباً رایگان» بودن به یادگیری آسیب میزند؟
یکی از درسهای تکاندهنده اما حیاتی سمر، از تجربیات اولیهاش با شهریههای نزدیک به رایگان آموخته شد. موسسه با نیتی فرهنگی، هزینهها را به حداقل رسانده بود، اما نتیجه معکوس بود: برخی هنرجویان کلاسها را جدی نمیگرفتند، تعداد هنرجویانی که به طور مستمر و با کیفیت در کارگاه ها شرکت می کردند پایین بود و تمرینهای کارگاهی صرفا توسط بعضی هنرجویان با کیفیت انجام می شد. این تجربه نشان داد که یک محصول فرهنگی ناملموس مانند مهارت نویسندگی، برای درک شدن نیازمند یک لنگرگاه مادی است. سرمایهگذاری مالی، به ابزاری روانشناختی تبدیل میشود تا هنرجو ارزش آنچه را که به دست میآورد، درونی کند.
این آزمون حتی با بورسیههای کاملاً رایگان نیز تکرار شد و نتیجه واضحتر بود: «از میان این رایگانها شاید فقط یک یا دو نفر متعهدانه دوره آموزشی خودشان را پیگیری میکنند.» غیبت کردن، زمانی که هزینهای برایش پرداخت نشده، حس از دست دادن را به همراه ندارد. این مشاهدات، موسسه را به این نتیجهی دردناک اما ضروری رساند که شهریهی معقول، نه تنها برای پایداری مجموعه، که برای تعهد خود هنرجو نیز حیاتی است.
۲. یک اصل کلیدی: هیچ هنرجویی نباید به دلیل مالی جا بماند
اما این باور راسخ به تعهد مالی، با یک اصل بنیادین و خدشهناپذیر متعادل میشود: هیچ هنرجویی نباید هرگز به دلیل مشکلات مالی مجبور به توقف مسیر هنری خود شود. این یک شعار نیست، بلکه یک سیاست فعال است. موسسه با ارائه راهکارهایی مانند پرداخت اقساطی، تخفیفهای گوناگون و مهمتر از همه، حمایتهای محرمانه و محترمانه از هنرجویانی که با چالش روبرو هستند، این اصل را تضمین میکند. این همراهیها «باید در پرده باشد» تا کرامت هنرجو حفظ شود.
از دیدگاه موسسه و مدرسان آن، پایداری و استقامت یک هنرجو در راهی که آغاز کرده، ارزشی فراتر از هر شهریهای دارد. این تعهد دوجانبه، سنگ بنای جامعهای است که سمر به دنبال ساختن آن است.
«… هنرجو برای همیشه یادش باشد هیچ گاه در سمر بخاطر شهریه از ادامه دادن مسیر دست نکشد. برای سمر و برای همه مدرسین سمر استمرار و استقامت شما در کار هنری که پیش گرفته اید از هر ثمنی گرانبهاتر است.»
۳. افزایش شهریه یا ارتقای سطح؟ نگاهی متفاوت به تغییر هزینهها
فلسفهی سمر میان «سنگین» بودن شهریه برای برخی (که قابل درک است) و «غیرمنصفانه» بودن آن (که قابل قبول نیست) تمایز قائل میشود. برای درک این تفاوت، باید ساختار پلکانی شهریهها را شناخت. هزینه هر دوره بر اساس سطح و تخصص آن تعیین میشود؛ شهریه دوره مقدماتی با کارگاه پیشرفته رماننویسی یکسان نیست.
اینجاست که یک سوءتفاهم رایج پیش میآید. تصور کنید هنرجویی دوره مقدماتی خود را در زمستان به پایان میرساند و در بهار، به کارگاه تخصصی سبکشناسی ارتقا پیدا میکند. تغییری که در شهریه او رخ میدهد، نه یک «گران شدن» ناگهانی، بلکه بازتاب مستقیم «ارتقای سطح هنری» خود اوست. سیاست موسسه بر این است که شهریه هر سطح در ابتدای سال تعیین شده و تا پایان سال، فارغ از تورم، ثابت بماند. بنابراین، تغییر هزینه اغلب نشانهی پیشرفت است، نه افزایش قیمت.
۴. ارزش «دانشکده»: شما برای یک کلاس ثبتنام نمیکنید، روی یک سیستم سرمایهگذاری میکنید
ارزیابی منصفانه شهریه نیازمند مقایسه است، اما فلسفه سمر با یک چالش مستقیم این مقایسه را به میان میکشد: آیا مجموعه دیگری در کل کشور وجود دارد که چنین ساختار جامعی ارائه دهد؟ سیستمی که یک نویسنده را قدمبهقدم از سطح صفر تا معادل «دکترای داستاننویسی» با سرفصلهای علمی و منطقی هدایت کند، تمام ردههای سنی را پوشش دهد و برای هر سطح، مدرس متخصص داشته باشد؟
این ساختار، در عمل مانند یک «دانشکده ادبیات داستانی» است؛ نهادی که به طور رسمی در کشور وجود ندارد. ارزش این سیستم تنها به برنامه درسی آن نیست، بلکه به مدرسان آن است؛ اساتیدی که در سطح کشور صاحبنظرند، «حرفهای نو در سطح بینالمللی دارند» و نویسندگان مطرح بسیاری را تربیت کردهاند.
بنابراین، هنرجو تنها برای یک کلاس هزینه نمیکند، بلکه روی یک اکوسیستم آموزشی یکپارچه و تخصصی سرمایهگذاری میکند که نظیر آن بهسادگی یافت نمیشود.
نتیجهگیری
در نهایت، فلسفه آموزشی سمر ما را دعوت میکند تا گفتوگو را از «هزینه» به «ارزش» تغییر دهیم. اینجا، شهریه یک بها برای خرید یک کالا نیست؛ ابزاری است برای ساختن تعهد، تضمین استمرار، فراهم کردن حمایت و حفظ یک سیستم آموزشی بیهمتا. این نگاه به ما یادآوری میکند که سرمایهگذاری روی هنر، بیش از هر چیز، سرمایهگذاری روی خودمان است.
در مسیر هنری، بهای واقعی پایداری چیست و چگونه میتوانیم نه فقط در یک کلاس، که در تعهد خود به رشد سرمایهگذاری کنیم؟
